Gerilim Düşümü Nedir? Yasal Sınırlar ve Hesaplama
Elektrik akımı bir iletken (kablo) üzerinden geçerken, kablonun iç direncinden dolayı enerjinin bir kısmı ısıya dönüşür ve kaybolur. Kaynaktan (trafo veya sayaç) çıkan voltaj, yükün (cihazın) ucuna gelene kadar azalır. Buna Gerilim Düşümü denir.
Eğer gerilim düşümü çok fazla olursa; lambalar sönük yanar, motorlar ısınır ve elektronik cihazlar zarar görebilir. Bu yüzden Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği belirli sınırlar koymuştur.
📌 Yasal Gerilim Düşümü Sınırları (%e)
Yönetmeliğe göre, gerilim düşümü (%e) aşağıdaki değerleri aşmamalıdır:
| Tesisat Bölümü | Aydınlatma ve Priz Devreleri | Motor ve Kuvvet Devreleri |
|---|---|---|
| Yapı Bağlantı Kutusu (Ana Buat) ile Sayaç Arası | %0.5 | %0.5 |
| Sayaç ile En Uzaktaki Lamba/Priz Arası | %1.5 | %3 |
| Kendi Trafosu Olan Tesisler (Trafo – Yük) | %5 | %5 |
📐 Gerilim Düşümü Hesaplama Formülleri
Gerilim düşümünü hesaplamak için aşağıdaki formüller kullanılır (Bakır iletkenler için):
1. Monofaze (Tek Fazlı) Hatlar (220V):
%e = (200 x L x P) / (k x S x U²)
Basitleştirilmiş (220V için): %e = 0.074 x (L x P) / S
2. Trifaze (Üç Fazlı) Hatlar (380V):
%e = (100 x L x P) / (k x S x U²)
Basitleştirilmiş (380V için): %e = 0.0124 x (L x P) / S
- L: Hat Uzunluğu (Metre)
- P: Güç (Watt)
- S: Kablo Kesiti (mm²)
- U: Gerilim (220V veya 380V)
- k: İletkenlik Katsayısı (Bakır için 56 m/Ω·mm²)
🧮 Örnek Hesaplama
Soru: 40 metre mesafedeki, 3000 Watt (3kW) gücündeki bir monofaze elektrikli ısıtıcıyı beslemek için 2.5 mm² kablo kullanırsak gerilim düşümü ne olur?
Çözüm:
%e = 0.074 x (L x P) / S
%e = 0.074 x (40 x 3) / 2.5
%e = 8.88 / 2.5
Sonuç: %e = 3.55
Değerlendirme: Sonuç %3.55 çıktı. Monofaze priz devreleri için sınır %1.5 (veya duruma göre %3) olduğundan, bu değer KABUL EDİLEMEZ!
Ne Yapmalı? Kablo kesitini 4 mm² veya 6 mm² yaparak tekrar hesaplamalısınız.
Çanakkale Elektrikçi Çağır
Tüm Çanakkale’de Nöbetçi Elektrik Ustası Çağırabilirsiniz.
